Trong thời đại số, các vụ “bắt cóc online” – thực chất là chiêu trò lừa đảo, thao túng tâm lý qua mạng đang diễn biến phức tạp với các thủ đoạn ngày càng tinh vi và khó lường. Đối tượng xấu lợi dụng niềm tin, tâm lý lo lắng, sợ hãi của người dân để điều khiển hành vi, chiếm đoạt thông tin, tài sản, thậm chí xâm phạm quyền tự do cá nhân của nạn nhân.
Theo thống kê, chỉ trong năm 2024, thiệt hại do các hình thức lừa đảo trực tuyến lên tới 18.900 tỷ đồng, trong đó có hơn 1.500 vụ việc có yếu tố “bắt cóc online” được phát hiện, xử lý. Đáng chú ý, khoảng 70% người dùng Internet từng nhận ít nhất một tin nhắn, cuộc gọi hoặc đường link có dấu hiệu lừa đảo. Những con số này là hồi chuông cảnh báo về mối nguy “ẩn hình” đang lan rộng trên không gian mạng.
Ba kịch bản thao túng phổ biến của “bắt cóc online” có thể kể đến gồm “ĐE DỌA”, “THAO TÚNG” và “DỤ DỖ”.
Trong đó, hình thức “Đe dọa” là một trong những chiêu trò phổ biến, được các đối tượng sử dụng thường xuyên để đánh vào tâm lí của các nạn nhân, ví dụ:
– Giả danh người thân, bạn bè bị nạn
Đối tượng dùng công nghệ giả giọng nói, khuôn mặt (deepfake), gọi điện hoặc gửi clip “cầu cứu”, yêu cầu chuyển tiền gấp. Nạn nhân vì quá lo lắng nên mất cảnh giác, nhanh chóng chuyển tiền mà không xác minh thực tế.
– Giả danh cơ quan công an, viện kiểm sát, tòa án
Đối tượng sử dụng số điện thoại, hình ảnh, giấy tờ giả mạo để đe dọa “nạn nhân liên quan vụ án rửa tiền”, yêu cầu hợp tác điều tra, cung cấp thông tin tài khoản, nộp “tiền đảm bảo”… Hầu hết người bị hại đều rơi vào trạng thái sợ hãi, mất kiểm soát.
– Giả danh nhà trường, tổ chức, doanh nghiệp
Đối tượng mạo danh, gửi thông báo học sinh bị tai nạn, hoặc yêu cầu đóng phí, xác nhận thông tin, nhằm khiến phụ huynh lo lắng, chuyển tiền ngay. Đây là thủ đoạn phổ biến trong thời gian gần đây, đặc biệt tại các đô thị lớn.
Nhận diện sớm – Phòng ngừa kịp thời
Các cơ quan chức năng khuyến cáo:
– Tuyệt đối không chuyển tiền theo yêu cầu qua điện thoại, mạng xã hội khi chưa xác minh.
– Không chia sẻ thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng, mã OTP cho bất kỳ ai.
– Giữ bình tĩnh, gọi xác minh trực tiếp cho người thân hoặc liên hệ ngay với cơ quan công an gần nhất khi có dấu hiệu nghi ngờ.
– Tuyên truyền cho trẻ em, người thân biết về các thủ đoạn lừa đảo mới, đặc biệt trong môi trường học tập và mạng xã hội.
Việc hiểu rõ, nhận diện và chủ động phòng ngừa là chìa khóa để mỗi người tự bảo vệ mình, gia đình và cộng đồng. Cùng nhau xây dựng một không gian mạng an toàn, văn minh, nhân văn, để không ai phải “một mình” đối diện với rủi ro từ tội phạm công nghệ cao.
K.T.
