Tròn một năm kể từ cột mốc lịch sử ngày 01/7/2025, mô hình chính quyền địa phương hai cấp (cấp tỉnh và cấp cơ sở) sau đại cuộc sáp nhập đã mang lại diện mạo hoàn toàn mới cho tỉnh Quảng Trị. Vượt qua những bỡ ngỡ ban đầu, dòng chảy chính sách giờ đây đã thông suốt từ tỉnh xuống cơ sở. Trong đó, lực lượng Công an xã, phường, đặc khu – vốn được tinh gọn và vận hành theo mô hình mới từ ngày 01/3/2025 – đã khẳng định vai trò lá chắn vững chắc, đồng hành hỗ trợ chính quyền địa phương trong giai đoạn mới.
Quyết định sáp nhập đơn vị hành chính và vận hành chính quyền 2 cấp tại Quảng Trị là một cuộc cách mạng về tổ chức. Nhìn lại hành trình một năm qua, hiệu quả rõ nét nhất chính là một bộ máy quản trị “phẳng”, cắt giảm hoàn toàn tầng nấc trung gian. Tỉnh Quảng Trị đã cụ thể hóa mô hình 2 cấp bằng những bước đi sáng tạo. Việc hình thành các Trung tâm Phục vụ Hành chính công cấp xã liên thông trực tiếp với cấp tỉnh đã mang lại tiện ích vượt trội cho người dân.
Giờ đây, một dự án phát triển sinh kế hay một hồ sơ chính sách cho người có công được xét duyệt thẳng từ tỉnh xuống xã. Cơ chế chỉ đạo trực tiếp giúp “mạch máu” hành chính thông suốt, phá vỡ sự trì trệ.
Nằm trong tổng thể đề án đổi mới, từ ngày 01/3/2025, Công an tỉnh Quảng Trị đã hoàn tất mô hình tổ chức tinh gọn mang tính lịch sử sau khi thực hiện chủ trương sáp nhập. Với tinh thần “vừa chạy, vừa xếp hàng”, “vừa làm, vừa hoàn thiện”, bộ máy mới sau sắp xếp đã đảm bảo hoạt động liên tục, không gián đoạn, không bỏ trống địa bàn, lĩnh vực. Sau khi giải thể, kết thúc hoạt động của Công an cấp huyện, Công an tỉnh Quảng Trị đã thực hiện một cuộc dịch chuyển lực lượng quy mô lớn. Tổ chức bộ máy toàn tỉnh được đưa về hai cấp, bao gồm 27 đơn vị cấp phòng và 78 đơn vị Công an cấp xã.
Sự thay đổi này mang lại những hiệu quả chiến đấu vượt trội: Việc loại bỏ cấp trung gian giúp các Chỉ thị an ninh trật tự từ lãnh đạo Công an tỉnh truyền thẳng xuống Công an các xã, phường, đặc khu chỉ tính bằng giây. Công tác đấu tranh phòng chống tội phạm được triệt phá nhanh gọn ngay từ cơ sở. Việc bố trí 100% Trưởng Công an cấp xã không là người địa phương, đồng thời bố trí Trưởng hoặc Phó Trưởng Công an cấp xã là Điều tra viên trung cấp hoặc cao cấp đã giúp nâng cấp toàn diện chất lượng thụ lý, xử lý tin báo tố giác tội phạm tại địa bàn. Lực lượng Công an tỉnh cũng đã tiếp nhận và vận hành trơn tru 5 nhóm nhiệm vụ quản lý nhà nước chuyển giao từ các sở, ngành (bao gồm: an toàn thông tin mạng, an ninh hàng không, lý lịch tư pháp, cai nghiện ma túy và sát hạch cấp giấy phép lái xe), bảo đảm sự kế thừa chuyển tiếp không bị gián đoạn, phục vụ tốt nhu cầu chính đáng của người dân.
Sau một năm vận hành mô hình tổ chức Công an địa phương 02 cấp gắn với địa giới hành chính mới, lực lượng Công an tỉnh đã chủ động tham mưu, đồng hành sát sao cùng cấp ủy, chính quyền địa phương trong việc vận hành mô hình chính quyền 02 cấp và ổn định an ninh tại các trụ sở sau sáp nhập. Sự tinh gọn, giảm tầng nấc trung gian đã mang lại hiệu quả chiến đấu rõ nét, giúp giữ vững an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội trên địa bàn. Minh chứng là số vụ phạm tội về trật tự xã hội đã kéo giảm mạnh 17,8%; tội phạm về kinh tế, tham nhũng, chức vụ giảm 25,2%; tội phạm ma túy giảm 15,5%; cùng với đó tai nạn giao thông và số vụ cháy lần lượt giảm sâu 23% và 56,2%.”
Tuy nhiên, bước chuyển mình lịch sử này cũng đặt ra không ít thách thức lớn. Biên chế bước đầu được bố trí cơ học nên một số đơn vị Công an cấp xã – đặc biệt là tại các xã nhập, xã biên giới, vùng sâu vùng xa – vẫn gặp khó khăn do lực lượng còn mỏng trong khi khối lượng công việc và trách nhiệm tăng lên rất nhiều. Bên cạnh đó, với đặc thù địa bàn rộng, tuyến biên giới dài hơn 409 km và khí hậu bão lũ khắc nghiệt, nhu cầu về nguồn lực đầu tư, nâng cấp trang thiết bị, cơ sở giam giữ, kho vật chứng và hạ tầng công nghệ cao, an ninh mạng đang là bài toán cấp thiết đặt ra cho lực lượng trong giai đoạn mới.
Hành trình một năm vận hành chính quyền 2 cấp (1/7/2025) và sự tinh gọn của lực lượng Công an cơ sở (1/3/2025) tại Quảng Trị không chỉ là một bài toán giảm biên chế đơn thuần. Đó là lời cam kết mạnh mẽ về một nền hành chính kiến tạo, phục vụ, lấy người dân làm trung tâm.
Dù còn những khoảng trống về cơ sở vật chất cần tiếp tục bù đắp, nhưng những tiện ích rõ rệt cùng sự bình yên mà người dân Quảng Trị đang thụ hưởng là minh chứng khẳng định: Bộ máy mới đã thực sự đi vào chiều sâu, lấy sự hài lòng của nhân dân làm thước đo giá trị cao nhất.
Trần Khôi
