Ngày 23/4/2026, Quốc hội đã thông qua Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi), có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2027, gồm 9 chương, 61 điều. Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2026 với nhiều điểm mới, quan trọng, không chỉ tiếp tục bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng của người dân mà còn tạo bước chuyển trong quản lý nhà nước, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số và cải cách hành chính, hoàn thiện hành lang pháp lý phù hợp với yêu cầu quản lý trong bối cảnh mới.
Hoàn thiện cơ sở pháp lý, bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng
Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2026 tiếp tục khẳng định quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo là một trong những quyền cơ bản của công dân được Hiến pháp bảo hộ. So với trước đây, các quy định được cụ thể hóa rõ ràng hơn về phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng cũng như quyền và nghĩa vụ của các tổ chức, cá nhân liên quan.
Việc hoàn thiện các quy định này góp phần nâng cao tính minh bạch, thống nhất trong áp dụng pháp luật, hạn chế cách hiểu khác nhau giữa các địa phương, từ đó bảo đảm tốt hơn quyền lợi chính đáng của người dân trong sinh hoạt tín ngưỡng, tôn giáo.
Lần đầu tiên quy định về hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng.
Một trong những điểm mới mang tính đột phá của luật là bổ sung quy định về hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên môi trường số. Trong bối cảnh internet và mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, các hoạt động tôn giáo trực tuyến ngày càng phổ biến. Luật đã đưa nội dung này vào phạm vi điều chỉnh, yêu cầu các tổ chức, cá nhân thực hiện đúng quy định khi truyền bá, sinh hoạt tôn giáo trên không gian mạng, đồng thời tuân thủ các quy định pháp luật có liên quan. Quy định này không chỉ tạo hành lang pháp lý rõ ràng mà còn góp phần phòng ngừa, xử lý các hành vi lợi dụng tôn giáo để vi phạm pháp luật trên môi trường số.
Theo đó, tại khoản 17 Điều 2 đã bổ sung khái niệm “hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng”; đồng thời các điều khoản liên quan quy định tổ chức, cá nhân khi thực hiện hoạt động này phải bảo đảm nội dung phù hợp với tôn chỉ, mục đích và tuân thủ pháp luật về an ninh mạng.
Đặc biệt, luật cũng quy định nghiêm cấm việc lợi dụng không gian mạng, công nghệ hoặc trí tuệ nhân tạo để vi phạm pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo. Đây là nội dung hoàn toàn mới so với Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016, phản ánh rõ yêu cầu quản lý trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay.
Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo.
Nhiều thủ tục hành chính trước đây thuộc thẩm quyền của cơ quan trung ương đã được chuyển giao cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện. Việc phân cấp không chỉ mang tính nguyên tắc mà được quy định cụ thể, rõ thẩm quyền, trách nhiệm của từng cấp, qua đó góp phần rút ngắn thời gian xử lý, giảm bớt các khâu trung gian, đồng thời nâng cao trách nhiệm của chính quyền địa phương trong công tác quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo.
Cải cách thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho tổ chức tôn giáo
Một điểm đáng chú ý khác là việc đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực tôn giáo. Các thủ tục như đăng ký sinh hoạt tôn giáo tập trung, đăng ký hoạt động tôn giáo, công nhận tổ chức tôn giáo… được quy định cụ thể về hồ sơ, trình tự, thời gian giải quyết và thẩm quyền của từng cấp. So với Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016, những điều chỉnh này góp phần khắc phục tình trạng chồng chéo, thiếu thống nhất trong quá trình triển khai tại cơ sở. Cùng với đó, thời gian giải quyết thủ tục được rút ngắn, giảm bớt giấy tờ không cần thiết, góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức tôn giáo hoạt động hợp pháp, ổn định.
Điều chỉnh linh hoạt các hoạt động tín ngưỡng trong đời sống xã hội
Luật mới đã bổ sung, làm rõ các quy định liên quan đến hoạt động tín ngưỡng diễn ra ngoài cơ sở tôn giáo, như lễ hội, sinh hoạt cộng đồng… theo hướng phù hợp với thực tiễn. Thực tế hiện nay có nhiều hoạt động tín ngưỡng diễn ra ngoài cơ sở tôn giáo, vì vậy cách tiếp cận này vừa tạo điều kiện cho người dân thực hiện nhu cầu tín ngưỡng chính đáng theo quy định tại Điều 9 về quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, vừa bảo đảm công tác quản lý nhà nước, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội theo Điều 7 về các hành vi bị nghiêm cấm của Luật.
Minh bạch hóa hoạt động tài chính, quản lý nguồn lực tôn giáo
Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2026 cũng bổ sung các quy định liên quan đến quản lý tài chính, tài sản của tổ chức tôn giáo, trong đó chú trọng đến việc minh bạch hóa nguồn thu, đặc biệt là tiền công đức. Việc hoàn thiện các quy định này không chỉ giúp tăng cường hiệu quả quản lý mà còn góp phần củng cố niềm tin của xã hội, bảo đảm các nguồn lực tôn giáo được sử dụng đúng mục đích, đúng quy định pháp luật.
Ngoài ra, Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2026 tiếp tục cụ thể hóa quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân trong hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo, bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của công dân theo quy định của Hiến pháp, đồng thời gắn với trách nhiệm tuân thủ pháp luật. Luật cũng bổ sung nội dung về hợp tác quốc tế trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo, tạo cơ sở pháp lý cho các hoạt động giao lưu, hợp tác giữa các tổ chức tôn giáo trong và ngoài nước, phù hợp với xu thế hội nhập quốc tế.
Việc hoàn thiện Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2026 tiếp tục khẳng định chính sách nhất quán của Đảng và Nhà nước trong việc tôn trọng, bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của Nhân dân. Đồng thời đáp ứng yêu cầu quản lý trong tình hình mới, khi các hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo ngày càng đa dạng, trong đó có hoạt động trên môi trường mạng và yêu cầu cải cách thủ tục hành chính, qua đó nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.
Phòng An ninh nội địa
