Luật Phòng, chống ma túy số 120/2025/QH15 được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 10/12/2025 tại Kỳ họp thứ 10 (sau đây viết tắt là Luật Phòng, chống ma túy năm 2025). Luật gồm 08 Chương, 56 Điều và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026,
Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 được sửa đổi trong bối cảnh Đảng, Nhà nước triển khai mô hình chính quyền địa phương 02 cấp và thực hiện chuyển giao chức năng quản lý nhà nước về cai nghiện ma túy và quản lý sau cai nghiện ma túy từ Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội về Bộ Công an. Bên cạnh đó, qua tổng kết thi hành Luật Phòng, chống ma túy năm 2021 cho thấy, bên cạnh những kết quả tích cực, vẫn còn tồn tại một số khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn cần được khắc phục.
Trên cơ sở đó, Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 đã sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung quan trọng, trong đó tập trung vào các điểm mới sau:
1. Kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy
Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 bổ sung “Thức ăn chăn nuôi, thức ăn thủy sản có chứa chất ma túy, tiền chất” vào Chương III “Kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy” để tiến hành kiểm soát, quản lý theo quy định.
2. Quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy
– Khoản 2 Điều 23 Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 quy định: … Trường hợp người bị yêu cầu xét nghiệm chất ma túy trong cơ thể không chấp hành thì người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi sử dụng trái phép chất ma túy có quyền áp dụng biện pháp áp giải. người vi phạm theo thủ tục hành chính đến địa điểm xét nghiệm để tiến hành xét nghiệm chất ma túy trong cơ thể.
– Điểm a Khoản 4 Điều 24 Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 quy định: Trưởng Công an cấp xã có thẩm quyền ra quyết định và tổ chức quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy trong thời hạn 24 giờ kể từ khi nhận được kết quả xét nghiệm dương tính với chất ma túy của người cư trú tại địa phương.
– Khoản 7 Điều 24 Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 quy định: Đối với người sử dụng trái phép chất ma túy bị tạm giữ, tạm giam theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự thì Trưởng Công an cấp xã ra quyết định tạm đình chỉ quản lý. Trường hợp thời hạn tạm giữ, tạm giam dài hơn thời hạn quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy còn lại thì Trưởng Công an cấp xã quyết định dừng việc quản lý. Trường hợp thời hạn tạm giữ, tạm giam ngắn hơn thời hạn quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy còn lại thì tiếp tục thực hiện việc quản lý cho đến hết thời hạn quản lý.
– Điều 25 Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 quy định trách nhiệm của người sử dụng trái phép chất ma túy:
+ Cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin về chất ma túy, hành vi sử dụng trái phép chất ma túy của mình cho Công an cấp xã hoặc cơ quan, người có thẩm quyền khác.
+ Có mặt theo giấy triệu tập và theo yêu cầu của Công an cấp xã, Ủy ban nhân dân cấp xã trong thời gian quản lý.
+ Cam kết chấp hành nghiêm chỉnh quy định của pháp luật.
+ Trường hợp vắng mặt tại nơi cư trú phải báo cáo Công an cấp xã; thông báo với Công an cấp xã nơi đang cư trú trước khi thay đổi nơi cư trú; trình diện Công an cấp xã nơi cư trú mới trong thời hạn 24 giờ.
+ Thực hiện trách nhiệm khác theo quy định của Luật này và quy định của pháp luật có liên quan.
3. Biện pháp giám sát điện tử
Điều 12 Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 quy định biện pháp giám sát điện tử:
– Giám sát điện tử là biện pháp sử dụng thiết bị điện tử để quản lý, giám sát đối với:
+ Người đang cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng;
+ Người đang điều trị nghiện bằng thuốc thay thế;
+ Người đang bị quản lý sau cai nghiện ma túy.
– Trưởng Công an cấp xã có thẩm quyền áp dụng biện pháp giám sát điện tử.
– Trách nhiệm của người bị áp dụng biện pháp giám sát điện tử:
+ Chấp hành quyết định áp dụng biện pháp giám sát điện tử;
+ Không tự ý tháo gỡ, phá hủy hoặc có tác động gây rối loạn hoạt động của thiết bị giám sát điện tử;
+ Thông báo ngay cho Công an cấp xã khi phát hiện thiết bị giám sát điện tử bị hư hỏng.
– Chính phủ quy định chi tiết về thiết bị, đối tượng; quy định điều kiện, thời hạn, trình tự, thủ tục, xử lý vi phạm trong việc áp dụng biện pháp giám sát điện tử.
4. Xử lý trường hợp vi phạm nghĩa vụ của người cai nghiện ma túy, người đang bị quản lý sau cai nghiện ma túy hoặc người điều trị nghiện bằng thuốc thay thế
Điều 47 Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 quy định xử lý trường hợp vi phạm nghĩa vụ của người cai nghiện ma túy, người đang bị quản lý sau cai nghiện ma túy hoặc người điều trị nghiện bằng thuốc thay thế
– Người đang trong thời hạn cai nghiện ma túy, đang trong thời hạn quản lý sau cai nghiện ma túy mà bị kết án phạt tù có thời hạn, sau khi chấp hành xong án phạt tù mà vẫn còn thời hạn cai nghiện ma túy hoặc thời hạn quản lý sau cai nghiện ma túy thì phải tiếp tục cai nghiện ma túy hoặc tiếp tục quản lý sau cai nghiện ma túy thời hạn còn lại.
– Trong thời gian người nghiện ma túy cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng hoặc điều trị nghiện bằng thuốc thay thế mà không chấp hành việc áp dụng biện pháp giám sát điện tử thì bị áp dụng biện pháp đưa đi cai nghiện bắt buộc.
– Trong thời gian người nghiện ma túy cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng hoặc điều trị nghiện bằng thuốc thay thế mà thực hiện một trong các hành vi thuộc trường hợp bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, đặc khu theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính thì ngoài việc xử lý theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính, Công an cấp xã nơi người đó cư trú lập biên bản, tổ chức kiểm điểm. Nếu tiếp tục vi phạm pháp luật mà không thuộc trường hợp bị xử lý theo quy định của pháp luật về hình sự thì bị áp dụng biện pháp đưa đi cai nghiện bắt buộc.
– Trong thời gian người nghiện ma túy cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng hoặc điều trị nghiện bằng thuốc thay thế mà vi phạm pháp luật không thuộc trường hợp bị xử lý theo các quy định trên, ngoài việc xử lý theo quy định của pháp luật có liên quan thì thực hiện như sau:
+ Vi phạm lần đầu thì Công an cấp xã đang quản lý lập biên bản và tổ chức nhắc nhở;
+ Vi phạm lần thứ hai thì Công an cấp xã đang quản lý lập biên bản, tổ chức kiểm điểm;
+ Vi phạm lần thứ ba thì bị áp dụng biện pháp đưa đi cai nghiện bắt buộc.
5. Thời hạn, quy trình cai nghiện ma túy
Điều 29 Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 quy định thời hạn, quy trình cai nghiện ma túy:
– Thời hạn cai nghiện ma túy đối với người cai nghiện ma túy lần đầu là 24 tháng, đối với người cai nghiện ma túy từ lần thứ hai trở lên là 36 tháng.
– Quy trình cai nghiện ma túy bao gồm các giai đoạn sau đây:
+ Tiếp nhận, phân loại;
+ Điều trị cắt cơn, giải độc, rối loạn tâm thần và các bệnh lý khác;
+ Giáo dục, tư vấn, phục hồi hành vi, nhân cách;
+ Lao động trị liệu, học nghề;
+ Chuẩn bị tái hòa nhập cộng đồng.
– Người cai nghiện ma túy phải thực hiện đầy đủ thời hạn, quy trình cai nghiện ma túy.
Như vậy, Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 được sửa đổi toàn diện nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong phòng, chống ma túy, cai nghiện và quản lý sau cai nghiện, đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong tình hình mới.
Nhật Khánh
