Luật số 118/2025/QH15 do Quốc hội khóa XV thông qua ngày 10/12/2025 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2026. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm đồng bộ hệ thống pháp luật, phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy chính quyền địa phương mới và đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý nhà nước.
Luật tập trung điều chỉnh, sửa đổi các quy định thuộc 10 văn bản luật chuyên ngành gồm: Luật Cảnh vệ; Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam; Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam; Luật Cư trú; Luật Căn cước; Luật Lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở; Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ; Luật Đường bộ; Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ; Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.
Những điểm mới của luật này bao gồm việc đẩy mạnh kết nối, chia sẻ dữ liệu dân cư để bãi bỏ thủ tục nộp giấy tờ trùng lặp; phân cấp thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính mạnh mẽ về cho Công an cấp xã; đơn giản hóa quy định đăng ký cư trú cho trẻ em dưới 6 tuổi và các đối tượng chính sách; mở rộng ứng dụng tài khoản định danh điện tử VNeID trong thủ tục hành chính; đồng thời linh hoạt điều chỉnh một số quy định về trật tự an toàn giao thông và xuất nhập cảnh nhằm đáp ứng nhu cầu thực tiễn của người dân và doanh nghiệp.
Nhằm tiếp tục hiện đại hóa quản lý hành chính, tinh gọn thủ tục và tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân, các quy định mới về cư trú đã mang đến 5 điểm cải cách quan trọng:
Thứ nhất, sửa đổi quy định về cư trú và cơ quan đăng ký cư trú để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp: Việc phân định rõ ràng thẩm quyền của cơ quan đăng ký cư trú giúp bộ máy vận hành thông suốt, giải quyết thủ tục hành chính cho người dân nhanh chóng và chính xác ngay từ cơ sở.
Thứ hai, tạo điều kiện thuận lợi cho việc đăng ký cư trú đối với trẻ em dưới 06 tuổi, đơn giản hóa điều kiện và hồ sơ đăng ký cư trú: Đơn giản hóa tối đa hồ sơ, quy trình. Việc đăng ký cư trú cho trẻ nhỏ giờ đây gắn liền với thủ tục liên thông, cắt giảm thời gian và giấy tờ không cần thiết cho các gia đình.
Thứ ba, đẩy mạnh việc tự động cập nhật, điều chỉnh thông tin cư trú từ các cơ sở dữ liệu: Tăng cường kết nối, chia sẻ giữa Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành. Mọi biến động thông tin của công dân sẽ được hệ thống tự động điều chỉnh, người dân không phải đi lại kê khai nhiều lần.
Thứ tư, bổ sung trách nhiệm thông báo lưu trú trên phương tiện: Bổ sung trách nhiệm thông báo lưu trú rõ ràng đối với những người sinh sống, làm việc trên các phương tiện di động (như tàu, thuyền, phương tiện vận tải), đảm bảo quyền lợi và an ninh trật tự.
Thứ năm, sửa đổi các trường hợp xóa đăng ký thường trú, đăng ký tạm trú để thống nhất với pháp luật về quốc tịch: Sửa đổi, hoàn thiện các trường hợp xóa đăng ký thường trú, tạm trú (như trường hợp thôi, tước quốc tịch…), đảm bảo tính đồng bộ và chặt chẽ của hệ thống pháp luật.
Việc nắm rõ và thực hiện đúng các quy định về cư trú là góp phần xây dựng nền hành chính văn minh, hiện đại và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của chính bạn và gia đình.
Văn Hùng
