Bộ Công an đã công bố hồ sơ dự thảo Nghị định chống tin nhắn rác, thư điện tử rác, cuộc gọi rác để lấy ý kiến các cơ quan, tổ chức, cá nhân. Dự thảo được xây dựng nhằm thay thế Nghị định số 91/2020/NĐ-CP, đáp ứng yêu cầu quản lý trong bối cảnh hoạt động phát tán tin nhắn, thư điện tử và cuộc gọi rác đang có xu hướng chuyển dịch nhanh sang các nền tảng công nghệ mới, xuyên biên giới, gây nhiều khó khăn cho công tác phát hiện, ngăn chặn và xử lý.
Tăng cường tiếp nhận, xử lý phản ánh
Theo dự thảo, Cục An ninh mạng (Bộ Công an) sẽ xây dựng, quản lý và vận hành Hệ thống tiếp nhận phản ánh tin nhắn rác, thư điện tử rác, cuộc gọi rác trên Cổng thông tin quốc gia tại nospam.vncert.vn và thông qua các đầu số 5656/156.
Hệ thống có chức năng tiếp nhận, xử lý phản ánh của người dân; hỗ trợ đăng ký, hủy đăng ký Danh sách không quảng cáo; cung cấp thông tin cảnh báo và số liệu thống kê về tình hình vi phạm. Đáng chú ý, tổ chức, cá nhân thực hiện quảng cáo bằng tin nhắn phải đồng thời gửi bản sao tin nhắn quảng cáo đến hệ thống để phục vụ công tác quản lý, giám sát.
Công khai Danh sách đen nguồn phát tán
Một nội dung đáng chú ý khác là việc xây dựng, cập nhật và công khai Danh sách đen các địa chỉ IP, tên miền phát tán thư điện tử rác. Các doanh nghiệp viễn thông, Internet, nền tảng OTT và tổ chức, cá nhân có liên quan có trách nhiệm căn cứ danh sách này để triển khai các biện pháp ngăn chặn theo quy định.
Dự thảo đồng thời tăng cường trách nhiệm phối hợp của các doanh nghiệp trong việc thực hiện yêu cầu điều phối xử lý tin nhắn, thư điện tử và cuộc gọi rác của cơ quan có thẩm quyền. Qua đó, từng bước chuyển trọng tâm từ xử lý các trường hợp phát sinh sang chủ động nhận diện, cảnh báo và ngăn chặn nguồn phát tán.
Tin nhắn, cuộc gọi rác bị lợi dụng để lừa đảo
Theo số liệu được công bố, từ ngày 1/10/2025 đến 13/8/2026, hệ thống 5656/156 và Cổng thông tin nospam.vncert.vn đã quản lý hơn 1,66 triệu thuê bao thuộc Danh sách không quảng cáo, đồng thời tiếp nhận hơn 318.000 phản ánh, trung bình khoảng 1.000 phản ánh mỗi ngày.
Cùng với các phương thức truyền thống, các đối tượng có xu hướng gia tăng sử dụng VoIP, nền tảng OTT, SIP Trunk, đầu số ảo, SIM rác và hạ tầng kỹ thuật đặt tại nước ngoài để phát tán cuộc gọi, tin nhắn. Thông qua đó, các đối tượng giả danh cơ quan nhà nước, ngân hàng, doanh nghiệp để tạo dựng lòng tin, dụ người dân truy cập đường link, cung cấp thông tin tài khoản, mã OTP hoặc thực hiện chuyển tiền.
Theo thống kê được dẫn lại từ Bộ Công an, năm 2025 phát hiện khoảng 4.200 vụ lừa đảo trực tuyến, gây thiệt hại gần 5.000 tỷ đồng. Thực tế này cho thấy tin nhắn, cuộc gọi rác không chỉ gây phiền nhiễu mà còn có thể bị lợi dụng làm phương tiện tiếp cận nạn nhân, phục vụ các hoạt động lừa đảo, chiếm đoạt tài sản.
Hướng tới môi trường mạng an toàn
Việc thay thế Nghị định số 91/2020/NĐ-CP nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý phù hợp với sự phát triển nhanh của viễn thông, Internet và các dịch vụ số; đồng thời tăng cường cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp trong phát hiện, cảnh báo, ngăn chặn nguồn phát tán.
Qua đó, góp phần hạn chế việc lợi dụng hạ tầng viễn thông, Internet để phát tán thông tin rác, đường link độc hại và thực hiện các hành vi lừa đảo; bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người sử dụng và nâng cao hiệu quả bảo đảm an toàn trên không gian mạng.
Dự thảo hiện đang trong quá trình thẩm định, tiếp thu và hoàn thiện trước khi được cấp có thẩm quyền ban hành.
Khánh Toàn
